OSTRÓW LEDNICKI

Ostrów Lednicki

Na Pojezierzu Gnieźnieńskim, kilkanaście kilometrów na zachód od Gniezna znajduje się jezioro Lednica. Na środku jeziora leży Ostrów Lednicki – największa spośród pięciu wysp, na której począwszy od przełomu V i IV tysiąclecia osiedlały się kolejne kultury, pozostawiając po sobie liczne ślady.

W VIII wieku w północnej części Ostrowa Lednickiego powstało grodzisko słowiańskich Polan, które w połowie X wieku utraciło znaczenie na rzecz większego grodu założonego w południowej części wyspy.

Dzięki rozbudowie rozpoczętej z inicjatywy księcia Mieszka I w połowie X wieku gród południowy objął swoim zasięgiem 1/3 powierzchni Ostrowa. Był silnie umocniony ziemno-drewnianym wałem o wysokości 12 m, a ze stałym lądem łączyły go dwa drewniane mosty; dłuższy z nich miał ponad 400 m długości.

Pod koniec X wieku gród był jednym z najważniejszych ośrodków władzy państwa piastowskiego. Ostrów Lednicki jest przypuszczalnym miejscem chrztu Mieszka I. Wiele wskazuje też na to, że właśnie tutaj przyszedł na świat Bolesław I Chrobry. Również tu prawdopodobnie zatrzymał się cesarz Otton III w czasie pielgrzymki do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie.

Na terenie grodu znajdują się relikty dwóch kamiennych budowli; pałacu i kaplicy pochodzących mniej więcej z 964 roku oraz kościoła grodowego z czasów Bolesława Chrobrego.

Pałac zbudowany był na planie prostokąta, a przylegającą do niego od wschodu kaplicę wzniesiono na planie krzyża greckiego. W kaplicy odkryte zostały dwa baseny chrzcielne, z których jeden używany był do czasu najazdu czeskiego księcia Brzetysława I w 1038 roku.

Gród był zamieszkany do XII w. i pełnił funkcję siedziby kasztelanii. W późniejszych wiekach na wyspie znajdował się cmentarz.

Ruiny kamiennych budowli pobudzały wyobraźnię, lecz o faktach można mówić dopiero od połowy XIX wieku, gdy na Ostrowie Lednickim rozpoczęto badania archeologiczne.

W latach 30-tych XX wieku odkryto tu największe w Polsce cmentarzysko z okresu wczesnego średniowiecza, a w latach 60-tych – pozostałości kościoła grodowego. Od ponad 30 lat zadaszone mury palatium i kaplicy stanowią rezerwat archeologiczny Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

Do najcenniejszych zabytków na Ostrowie Lednickim zalicza się znaleziska sakralne, między innymi staurotekę, czyli puszkę relikwiarzową w kształcie krzyża łacińskiego ze złoconej blachy miedzianej przeznaczoną do przechowywania relikwi Krzyża Świętego.

Wśród eksponatów znajdują się też ozdoby ze srebra i złota, przedmioty codziennego użytku (noże, łyżki i naczynia) oraz militaria (hełmy, kolczuga, miecze, inkrustowane złotem groty włóczni i zdobione strzemiona).

Na wyspę kursuje prom z przystani położonej na brzegu jeziora. Obok niej znajduje się Mały Skansen z ekspozycją etnograficzną i pawilonem wystawowym zwanym Skarbczykiem, zbudowanym na wzór kościoła św. Jana Jerozolimskiego z poznańskiej Malty.

W pawilonie zobaczyć można znaleziska z Ostrowa Lednickiego. Znajduje się tu rekonstrukcja lednickiej kaplicy z prezentacją najstarszych zabytków kultu chrześcijańskiego na ziemiach polskich. Także zrekonstruowany fragment jednego z najstarszych i najlepiej zachowanych w Polsce mostów z lat 954 – 965.

Na północno-zachodnim krańcu jeziora Lednica leży wieś Imiołki, którą rozsławiły spotkania młodzieży. W 1997 roku, przed pielgrzymką Jana Pawła II do Polski i uroczystościami w Gnieźnie z okazji 1000-lecia śmierci św. Wojciecha, dominikanin ojciec Jan Góra zaproponował uświetnienie obchodów i zbliżającego się przełomu tysiącleci. Poprzez zbudowanie na zakupionych przez dominikanów 25 ha pól nad zatoką jeziora Lednica swoistego pomnika Bramy Trzeciego Tysiąclecia.

Fotografie - Dron
Lednica
Zdjęcia z drona
Muzeum Jana Pawła II

Na sztucznym wzniesieniu w pobliżu brzegów jeziora wybudowana została stalowa konstrukcja. O rozpiętości 37 m i wysokości 12 m, kształtem przypominająca rybę, symbol chrześcijaństwa. Przed uroczystą mszą w Gnieźnie odbyło się tu pierwsze spotkanie kilkunastu tysięcy młodych ludzi. Od tamtej pory co roku na początku czerwca odbywają się tu Spotkania Młodych Lednica 2000.

Niedaleko bramy wzniesiona została stalowa dzwonnica o podobnej konstrukcji. A obok pól lednickich wybudowano duży ośrodek dominikańskiego duszpasterstwa akademickiego z domem pielgrzyma, salami spotkań oraz Muzeum Jana Pawła II.

Pod Bramą Trzeciego Tysiąclecia odbywają się też inne spotkania i imprezy. Jak czerwcowe Spotkanie Dzieci Lednicy i Święto Chrztu Polski oraz wrześniowe spotkania Lednica Seniora i Lednica Motocyklistów.

W Dziekanowicach nad brzegami jeziora Lednica znajduje się Wielkopolski Park Etnograficzny. Utworzony w 1975 roku, gromadzi zabytki wielkopolskiej wsi: pojedyńcze chałupy i całe zagrody wraz z wyposażeniem domów i pomieszczeń inwentarskich. Rozmieszczenie obiektów sprawia, że ten olbrzymi obszar przypomina wieś. Są tu przydrożne kapliczki, małe poletka, zagajniki i wiatraki. Skansen jest oddziałem Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

Cały teren wokół jeziora Lednica należy do Lednickiego Parku Krajobrazowego. Zespół obiektów na Ostrowie Lednickim i nad brzegami jeziora wpisano na listę Pomników Historii.

(fragment książki Dariusza Jędrzejewskiego pt.” Polskie symbole. Miejsca chwały, pamięci i zadumy.”)